sobota, 6 maja 2017

Dlaczego warto kształtować przekonanie o własnej skuteczności?

Dlaczego warto kształtować przekonanie o własnej skuteczności?

Osoby, które cechuje silne przekonanie o własnej skuteczności częściej realizują wyznaczone cele, mają wysoką motywację do działania oraz wyższe osiągnięcia. Ponadto jeśli wzrasta przekonanie o własnej skuteczności, to osoby są skłonne stawiać sobie trudniejsze cele oraz zwiększa się ich zaangażowanie w realizacje określonego zadania.

Kiedy czekamy na ważny egzamin lub idziemy na rozmowę kwalifikacyjną- w naszym umyśle mogą pojawić się wątpliwości dotyczące tego, czy damy radę. Obawiamy się, że nasze zasoby są niewystarczające, aby zrealizować zamierzony cel lub sprawdzić się w działaniu. Jeśli dotychczas nasze plany kończyły się wyłącznie bezrefleksyjnym zapisaniem celu na kartce- to może być nam trudno przekonać samych siebie, że potrafimy być skuteczni w jego realizacji.

Twórcą pojęcia- przekonanie o własnej skuteczności jest Albert Bandura. W książce „Teoria społecznego uczenia się” opisuje czynniki, które wpływają na zmianę zachowania człowieka.
Badacz podkreśla, że zachowania są zależne od oczekiwań odnoszących się do:
- wyniku (oceniam, czy dane zachowanie prowadzi do realizacji zamierzenia)
- własnej skuteczności (czyli wewnętrznego przekonania, że działania, które ja podejmę przyniosą mi oczekiwany skutek).
Oczekiwanie własnej skuteczności determinuje to, ile wysiłku jesteśmy w stanie włożyć w działanie oraz jak bardzo wytrwali będziemy- szczególnie w przypadku licznych niedogodności.
Wprawdzie możemy być przekonani, że język angielski da się opanować w przeciągu dwóch lat, (ucząc się go regularnie) i jednocześnie wątpić w to, czy my dysponujemy odpowiednimi umiejętnościami, aby tego dokonać. Jak się okazuje- to nasze przekonania odnośnie rezultatu determinują sposób radzenia sobie z trudnościami. Zdaniem Alberta Bandury to: „Siła przekonania o własnej efektywności decyduje o tym, czy ludzie w ogóle podejmą jakiekolwiek próby poradzenia sobie z trudnymi sytuacjami, czy też nie”.

Przekonanie o własnej skuteczności- implikacje na przyszłość.

Silne przekonanie o własnej skuteczności pomaga w życiu - pozwala nam skutecznie realizować wyznaczone zadania, zdobyć wymarzoną pracę, stworzyć nowy biznes, czy osiągać wysokie wyniki w sporcie i nauce. Liczne badania, zaś pokazują, że sile poczucie skuteczności pozytywnie wpływa na radzenie sobie ze stresem oraz na kształtowanie zachowania prozdrowotnego, takiego jak: wprowadzanie prawidłowych nawyków żywieniowych do codziennej diety oraz podejmowanie działań profilaktycznych.
Jednakże, nie tylko badania udowadniają, że warto kształtować silne poczucie własnej skuteczności, przekonamy się o tym, przyglądając się biografii wielu znanych osób np. ze świata biznesu lub sportu. Uświadomimy sobie wtedy, że porażka jest wpisana w sukces, zaś silne wewnętrzne przekonanie (wewnętrzną pewność) odnośnie swojej skuteczności zbudujemy wyłącznie na fundamentach różnych doświadczeń życiowych. Rafał Brzoska w książce „Jutro w Nowym Jorku” tak określa dążenie do sukcesu: ”Według mnie sprawdzalne strategie sukcesu opierają się na antycypowaniu porażek. Żaden rozsądny przedsiębiorca nie uwierzy w historie sukcesów układających się jak po sznurku. Bo prowadzenie biznesu to wieczne wzloty i upadki”.

W jaki sposób kształtować przekonanie o własnej skuteczności?

  1. Zdobywaj doświadczenie w różnych obszarach.
    Poczucie własnej skuteczności kształtujemy na bazie różnych doświadczeń, zdobywanych w ciągu całego życia. Jeśli młoda osoba poszukuje swojej pierwszej pracy, ale w trakcie studiów skupiła się wyłącznie na nauce, nie interesowała się odbywaniem dodatkowych staży, praktyk oraz podejmowaniem różnych dodatkowych aktywności (wolontariat, uczestnictwo w kole naukowym)- to tak naprawdę nie miała okazji sprawdzić siebie w wielu różnych sytuacjach. Tylko poprzez angażowanie się w wiele aktywności (nawet jeśli są od siebie zupełnie odległe)- kształtujemy swoje kompetencje. Stev Jobs podczas studiów uczestniczył w kursie kaligrafii, a zdobyte tam umiejętności wykorzystał w swojej przyszłej pracy- tworząc przyjazny dla odbiorcy interfejs graficzny. Kurs kaligrafii miał na to istotny wpływ. Jak sam twierdził : „Gdybym nigdy nie pojawił się na tych zajęciach, Mac nie miałby tak, wielu wzorów krojów czcionek, nie byłyby też one tak proporcjonalnie rozmieszczone”.

  2. Akceptuj porażki.
    Obawiamy się porażek. Nie jesteśmy również skorzy o nich rozmawiać. Chociaż porażki ściśle wiążą się z realizacją różnych życiowych przedsięwzięć- to najchętniej wyparlibyśmy je z naszej świadomości. Dr Paweł Fortuna w książce pt. „Pozytywna psychologia porażki” podkreśla, że porażki mogą nas wzmacniać oraz być katalizatorem pozytywnych zmian w życiu. Jednakże tylko w sytuacji, gdy będziemy potrafili je dostrzec, zaakceptować i wyciągnąć z nich naukę.
  3. Doceniaj małe sukcesy.
    Najbardziej wartościowe przedsięwzięcia lub idee powstają na przestrzeni czasu, niektóre budowane są przez wiele lata, jako wynik zaangażowania wielu osób. Aby sukces o wielkiej randze mógł zaistnieć- potrzebne są sukcesy cząstkowe, będące jego składową. To one powinny dodawać nam wiary oraz determinacji do dalszych starań.

  4. Sprawdzaj siebie w różnych rolach.
    Donald Super podkreśla, że w fazie poszukiwań (która przypada m. in na okres odbywania studiów) młoda osoba powinna podejmować wiele różnych działań- zdobywać niezbędną wiedzę, angażować się w różne przedsięwzięcia, testować siebie w różnych rolach oraz rozwijać swoje umiejętności i zainteresowania. A zgromadzone doświadczenia, pomogą uwierzyć jej, że może stać się osobą skuteczną w działaniu.

Bibliografia:
Bandura, A. (2007). Teoria społecznego uczenia się. Warszawa: PWN.
Juczyński, Z. (2000). Poczucie własnej skuteczności- teoria i pomiar. Folia Psychologica nr 4.
Fortuna, P. (2012). Pozytywna psychologia porażki. Jak z cytryny zrobić lemoniadę. Sopot: GWP.
Isaacson, W. (2011). Stev Jobs, Wydawnictwo Insignis Media. 
Oksanowicz, P., Brzoska, R. (2015). Jutro w Nowym Jorku. Warszawa: PWN.




Brak komentarzy:

Prześlij komentarz