Co pomaga realizować cele?


Wysoki poziom samokontroli i sumienności oraz symulacje mentalne pomagają skutecznie realizować cele. Koniec roku to dla wielu osób czas podsumowań. Niektórzy dokonują bilansu zrealizowanych celów oraz tych, których nie zdołali rozpocząć. Warto jednak zastanowić się nad tym, co może pomóc Ci być bardziej skutecznym w działaniu?





Dlaczego niektórzy potrafią konsekwentnie i systematycznie realizować to, co sobie postanowią, inni natomiast już na pierwszym zakręcie rezygnują z dalszej drogi?

Samokontrola pomaga w realizacji celów.

Dr Jarczewska- Gerc, psycholog i badaczka roli wyobrażeń w procesie osiągania celów twierdzi, że większość z nas utożsamia realizację swoich postanowień z czymś przyjemnym, co przychodzi lekko, bez odczuwania większego dyskomfortu.

W książce pn. „Rola wyobrażeń w osiąganiu celów” badaczka opisuje dwa systemy- samoregulację oraz samokontrolę jako zasoby wspierające proces realizacji naszych zamierzeń.

Samoregulacja dba o nasze dobre samopoczucie, a w przypadku negatywnych odczuć dąży do tego, aby nasz organizm powrócił do stanu równowagi. Stanowi pewnego rodzaju system monitorujący nasze postępy w działaniu oraz stan naszego organizmu (emocje, poziom pobudzenia). Badaczka porównuje go do działania termostatu klimatyzatora. Jak tylko nastąpi pewne odstępstwo od ustalonej normy (np. zmiana temperatury w pomieszczeniu)- wzbudzone zostanie działanie zapobiegawcze.

Samokontrola, zaś skupia się na działaniu, czyli realizacji konkretnych czynności, które zaplanowaliśmy w określonym czasie. Jest zasobem odpowiedzialnym za skuteczność działania i można ją kształtować w wyniku doświadczenia. Psycholog Julius Kuhl porównał ją do rządów autokratycznego dyktatora. Gdyż skupia się wyłącznie na efektach i eliminacji potencjalnych trudności. Zastanawiałeś się kiedyś, dlaczego biegacz pomimo bólu potrafi konsekwentnie biec do celu? Sportowcy są grupą, którą cechuje wysoki poziom samokontroli.

Wytrwałość wspiera realizację zamierzeń.

Wytrwałość zawsze wiąże się z pokonaniem pewnego dyskomfortu związanego z przezwyciężaniem pokusy (którą może być wszystko np. porzucenie działania na rzecz odpoczynku, wybór alternatywnego rozwiązania, bardziej atrakcyjnego lub uleganie dystraktorom).

Zdaniem dr Jarczewskiej- Gerc realizacja celów wiąże się z poniesieniem pewnych kosztów, którymi są: wysiłek, czas lub włożony trud.

Badania pokazują, że regularne uprawianie dowolnej aktywności fizyczny przez 3 miesiące (3 lub 4 razy w tygodniu) w pozytywny sposób wpływa na zachowanie badanych. Wzrosło przede wszystkim ich przekonanie o własnej skuteczności, zmieniły się ich codzienne nawyki (żywieniowe: mniejsza ilość wypijanej kawy i alkoholu, wzrost ilość zjadanych owoców i warzyw, mniejsza ilość wypalonych papierosów) oraz przyzwyczajenia. Osoby badane zaczęły częściej dbać o higienę jamy ustnej (częstsze nitkowanie zębów nicią dentystyczną), segregowały brudne naczynia i rzadziej doświadczały sytuacji, w której nie panowały nad własnymi emocjami lub dokonywały impulsywnych zakupów. Zmniejszył się również ich czas spędzany przed telewizorem, a więcej czasu poświęcały na naukę.

Okazuje się, że wykonywanie jakiejkolwiek czynności wymagającej od nas systematyczności, w pozytywny sposób wpływa na realizację również innych celów. Wzrasta nasz poziom samokontroli, który przekłada się na wytrwałość w spełnianiu naszych zamierzeń. Dlatego warto trenować silną wolę poprzez podejmowanie długotrwałych działań.

Symulacje mentalne, a osiągnięcia w sporcie i nauce.

Symulacje mentalne są to pewne wyobrażenia, których dokonujemy intencjonalnie. Znalazły swoje zastosowanie w sporcie jako forma wspierająca osiąganie celów i obniżająca poziom napięcia. Autorka książki opisuje między innymi symulacje wyniku- które koncentrują się na wyobrażeniu już zrealizowanego celu oraz symulacje procesu, czyli wyobrażanie sobie wysiłku, który należy włożyć, aby doprowadził nas do pozytywnego wyniku. Liczne badania potwierdzają, że symulacje procesu są najskuteczniejszą formą kształtującą konsekwentne działanie, symulacje wyniku zaś wzmacniają bierność, a czasem bezradność.

W jednym z badań sprawdzano wpływ symulacji mentalnych na przygotowanie się do egzaminu przez studentów. Osoby badane podzielono na trzy grupy: symulacji pozytywnego wyniku, symulacji procesu oraz grupę kontrolną.
Pierwsza grupa miała wyobrażać sobie moment, w którym otrzymuje informację o pozytywnej (najwyższej) ocenie z egzaminu. Grupa druga koncentrowała się na wyobrażaniu sobie żmudnego procesu przygotowania do egzaminu i konsekwentnego przyswajania wiedzy. Grupa trzecia miała przygotować się do egzaminu tak, jak zazwyczaj.

Osoby, które miały wyobrażać sobie proces nauki tuż przed egzaminem (symulacja procesu), spędziły na przygotowaniu istotnie więcej czasu, w porównaniu do dwóch pozostałych grup. Otrzymały również lepsze rezultaty niż osoby poddane symulacji pozytywnego wyniku oraz te z grupy kontrolnej. Najmniej czasu na przygotowanie oraz najgorsze rezultaty uzyskała grupa, która wyobrażała sobie pozytywny wynik. Symulacja procesu przyczynia się do obniżenia napięcia emocjonalnego oraz lęku związanego z zadaniem, pozytywnie wpływa również na planowanie działań (krok po kroku).

Konsekwentna realizacja celów długoterminowych jest wypadkową dwóch czynników:
-   poziomu samokontroli,-   sumienności (rozumianej jako cecha osobowości. Jej poziom zmienia się wraz z doświadczeniem).

Aby wzmocnić swoją wytrwałość w działaniu warto stosować tak prostą technikę, jaką jest symulacja procesu. Zaangażowanie się w zajęcia wymagające systematyczności przez przynajmniej trzy miesiące wpłynie pozytywnie na nasz poziom samokontroli, co z kolei przełoży się również na realizację innych zamierzeń. 



Więcej znajdziesz w :

Jarczewska- Gerc, E. (2015). Rola wyobrażeń w osiąganiu celów. Symulacje mentalne. Warszawa:Wydawnictwo Difin. 

Komentarze